Stel nu dat datzelfde halfuur een paar weken voor je verhuizing valt. Je gaat alleen, naar de andere kant van het land. Wie bel je?
Eén vraag, twee versies
Barbara Fredrickson en Laura Carstensen, twee psychologen van Stanford University in Californië, legden die vraag voor aan 380 mensen van 11 tot 92 jaar uit de omgeving van San Francisco en Los Angeles. Iedereen werd gebeld en beantwoordde beide versies: eerst het vrije halfuur, daarna de verhuizing. Het onderzoek verscheen in 1990.
Wat veranderde er toen mensen zich de verhuizing voorstelden?
Bij het vrije halfuur kozen 26 van de 75 jongeren, tussen 11 en 29 jaar, voor het familielid. Ongeveer zoveel als je zou verwachten als ze lukraak hadden gekozen. Bij de verhuizing kozen 60 van diezelfde 75 voor familie. Van de mensen tussen 65 en 92 koos zonder verhuizing al twee op de drie voor familie.
Wat zegt dat over wat er echt toe doet?
Met een afscheid in zicht kozen de jongeren zoals de oudsten al deden. De interessante nieuwkomer en de bewonderde schrijver moesten wijken voor iemand die ze goed kenden. Ik lees dat als een werkwijze voor aan je eigen keukentafel: geef jezelf een einde, en kijk wie je dan zou bellen.
Wie staat er bovenaan jouw lijst?
In een doodskist in Seoul
Jaren geleden vloog ik naar Seoul, de hoofdstad van Zuid-Korea, voor een seminar van zes uur dat eindigde in een doodskist. Het was mijn laatste vlucht voordat mijn loopbaan als piloot ophield, en ik maakte hem als passagier. Mijn handen en voeten werden vastgebonden, als onderdeel van een Koreaans doodsritueel. Er ging een doek over mijn ogen. Toen ging het deksel dicht.
Toen ik er later over schreef, noemde ik eerst de mensen. Daarna de fouten, de gemiste kansen en de overwinningen.
Eerst de mensen. De jongeren uit het onderzoek van Stanford kozen hetzelfde bij een veel milder einde: een verhuizing naar de andere kant van het land.
Wijzer over het leven van een ander
Igor Grossmann, psycholoog aan de University of Waterloo in Canada, en Ethan Kross, psycholoog aan de University of Michigan in de Verenigde Staten, vroegen mensen met een vaste relatie zich zo levendig mogelijk voor te stellen dat hun partner was vreemdgegaan. Anderen stelden zich voor dat hun beste vriend of vriendin dat overkwam. Daarna beantwoordde iedereen een stuk of twaalf vragen over hoe het verder kon met die relatie.
Wie aan een vriend dacht, redeneerde wijzer. Die erkende vaker wat hij niet kon weten, zocht eerder naar een tussenweg en dacht meer na over hoe de ander het zag.
Wiens leven zie jij scherper dan dat van jezelf?
Hoe kijk ik zo helder naar mijn eigen leven?
In een vervolgproef met nieuwe deelnemers lieten Grossmann en Kross een deel van hen het bedrog in de derde persoon voor zich zien. Ze dachten over zichzelf als hij of zij: waarom voelt hij zich zo? Het verschil verdween. Over hun eigen relatie redeneerden ze even wijs als over die van een vriend.
Een vorm van die afstand ken ik uit mijn vorige werk. Tien jaar vloog ik passagiers rond voor Transavia en KLM. Vanuit de cockpit zag ik de toendra van Canada en het ijs van Groenland, en vloog ik over hele steden. Daarboven leerde ik dat je je eigen leven helderder ziet zodra je afstand neemt van wat vertrouwd is.
Drie stappen voor één avond
Hoe ontdek ik wat er voor mij echt toe doet, zonder therapie?
Neem één avond en zet drie stappen. Stel je voor dat je over een paar weken alleen ver weg verhuist, en schrijf op wie je dan het eerst wilt zien. Beschrijf je afgelopen week met je eigen naam erin, en lees het zoals een vriend het zou lezen. Geef daarna één persoon van je lijst deze week een halfuur.
Je hebt papier nodig, een pen en ongeveer een uur.
Het einde. Stel je voor dat je over drie weken naar het buitenland vertrekt, in je eentje. Je hebt nog een handvol vrije avonden. Schrijf op wie ze krijgt, in de volgorde waarin je aan ze denkt.
De afstand. Schrijf een korte alinea over je afgelopen week, met je eigen naam waar je normaal ik zou schrijven. Hij kan zo beginnen: Sarah heeft deze maand twee keer afgezegd bij haar zus. Lees hem terug alsof een vriendin hem schreef. Wat zou je tegen haar zeggen?
De stap. Kies één naam van je lijst en geef die persoon deze week een halfuur. Een wandeling, een telefoontje, samen eten. Zet het vanavond nog in je agenda.
Wanneer kun je beter hulp zoeken?
Draag je wat er bovenkwam na weken nog steeds mee, slaap of werk je er slecht door, of stuit je op een verlies dat te zwaar is om alleen te dragen, ga dan naar je huisarts of een therapeut, want dan horen deze vragen bij iemand die ervoor is opgeleid om tegenover je te zitten.
Een einde dat je thuis kunt beleven
In Seoul had ik er een doodskist voor nodig, zes uur en een taal die ik niet sprak. Met de Last Hour Experience, de begeleide audioreis die ik maakte, kun je het thuis doen, in ongeveer een uur. Je zet een koptelefoon op en beleeft je eigen laatste uur, vanaf het bericht dat je nog één uur hebt tot de stilte als dat uur voorbij is. Daarna kijk je van daaruit terug op je leven. Wie je dan als eerste noemt, ontdek je zelf.
Vragen die mensen stellen. Eén van die mensen ben ik.
Kan ik ontdekken wat ik belangrijk vind door mijn waarden op te schrijven?
Dat kan een begin zijn, alleen zegt een woord als eerlijkheid of vrijheid weinig over wat je op dinsdagavond doet. Namen zeggen meer. Vraag je af wie je wilt zien voor een lang afscheid, en kijk wat die mensen gemeen hebben. Daaruit kun je je waarden aflezen.
Wat als er iemand op mijn lijst staat met wie ik het contact kwijt ben?
Dan hoort dat bij je antwoord. Je hoeft geen jaren in één avond in te halen. Een kort bericht dat je aan diegene dacht, is een begin. Of er meer van komt, ontdekken jullie samen.
Helpt het echt om in de derde persoon over mezelf na te denken?
In het onderzoek van Igor Grossmann en Ethan Kross redeneerden mensen die over zichzelf dachten in de hij- of zij-vorm, over hun eigen relatie net zo wijs als over die van een vriend. In het begin kan het vreemd aanvoelen. Op papier hoort niemand het.
Hoe vaak moet ik nagaan wat er in mijn leven echt toe doet?
Telkens als er iets eindigt of verandert: een verhuizing, een nieuwe baan, een verjaardag, een verlies. In het onderzoek van Stanford kozen ouderen veel vaker voor familie dan jongeren, dus reken erop dat je antwoord met je meeverandert.
Bronnen
Het onderzoek uit 1990 van Barbara Fredrickson en Laura Carstensen, psychologen van Stanford University, in het wetenschappelijke tijdschrift Psychology and Aging. Het vrije halfuur en de verhuizing staan in hun tweede onderzoek, met 380 mensen die telefonisch werden ondervraagd.
Het onderzoek uit 2014 van Igor Grossmann en Ethan Kross, psychologen van de University of Waterloo en de University of Michigan, in Psychological Science, een wetenschappelijk tijdschrift over psychologie. Hierin staan het voorgestelde bedrog, door je eigen partner of die van een vriend, en de stap naar de derde persoon.
De aankondiging van dat onderzoek door de University of Waterloo, uit juni 2014, die in gewone woorden beschrijft hoe praten over jezelf in de derde persoon hielp.
Van piloot naar bestemming, mijn eigen verslag van het seminar in Seoul en de doodskist.
Over de oprichter, over mijn tien jaar als piloot en het uitzicht vanuit de cockpit.