Op een van de beelden in mijn ideeënmap hangen negen app-logo's als ramen op de gevel van een flat: Facebook, Threads, LinkedIn, Instagram, Snapchat, X, WhatsApp, YouTube en Telegram. Tel die van jezelf maar eens. Achter elk logo zit een account dat blijft bestaan als jij er niet meer bent, en elk bedrijf heeft zijn eigen regel voor wat er dan gebeurt.
Pas als iemand het meldt
Verdwijnt mijn profiel als ik overlijd?
Nee. Instagram en Facebook veranderen niets tot iemand je overlijden doorgeeft. Daarna krijgt je profiel een herdenkingsstatus. Niemand kan er dan nog op inloggen, op Instagram komen naast je naam de woorden Ter nagedachtenis van te staan, en je foto's en video's blijven zichtbaar voor de mensen met wie je ze deelde.
Wie mag dat aanvragen, en met welk bewijs?
Iedereen die je kende kan Instagram vragen je profiel die status te geven, met een bewijs zoals een link naar een overlijdensbericht. Alleen naaste familie kan vragen het profiel te verwijderen. Daarvoor vraagt Instagram stukken als je geboorteakte, je overlijdensakte of papieren waaruit blijkt dat zij jou of je nalatenschap wettelijk vertegenwoordigen.
Wie bezoekt zo'n profiel nog?
In 2019 schreef Sheryl Sandberg, toen de bestuurder die de dagelijkse leiding had over Facebook, dat elke maand meer dan 30 miljoen mensen zo'n herdenkingsprofiel bekijken. Ze plaatsen er verhalen, staan er stil bij belangrijke dagen en denken er terug aan wie er niet meer is.
Een moeder die er niet meer in kwam
In 2012 kwam in Berlijn een meisje van vijftien om het leven toen ze werd geraakt door een metro. Hoe het gebeurde, was jaren later nog steeds niet duidelijk. Haar ouders hoopten uit haar berichten op Facebook op te maken wat er kort voor haar dood in haar leven speelde.
Haar moeder probeerde in te loggen op het account van haar dochter. Dat lukte niet. Facebook had het account al een herdenkingsstatus gegeven, en vanaf dat moment kwam niemand er meer in, ook niet met de juiste inloggegevens.
Wat besliste de rechter?
De moeder daagde Facebook voor de rechter. Een rechtbank in Berlijn gaf haar in 2015 gelijk, een hoger gerechtshof in Berlijn draaide dat terug. In juli 2018 stelde het Bundesgerichtshof, de hoogste Duitse rechter in zaken als deze, haar alsnog in het gelijk. Het account gaat over op de erfgenamen, schreven de rechters, net als dagboeken en persoonlijke brieven.
Was het daarmee klaar?
Nee. Facebook stuurde haar daarna een usb-stick met één pdf-bestand van meer dan 14.000 pagina's, een kopie van de gegevens uit het account. In 2020 oordeelde hetzelfde hof dat dat niet genoeg was. Ze moest door het account kunnen bladeren zoals haar dochter dat kon. Haar dochter was in 2012 overleden.
Al die pagina's, en nog steeds niet het account waar ze om had gevraagd.
Twee landen, twee antwoorden
In Amerika hebben de meeste staten vastgelegd wie na iemands dood diens accounts mag openen, en ze deden dat met dezelfde wet. Die wet werd in 2015 geschreven door de Uniform Law Commission, een gezelschap van Amerikaanse advocaten, rechters en hoogleraren rechten dat modelwetten opstelt die de staten kunnen overnemen.
Telt mijn testament voor mijn accounts?
Volgens die Amerikaanse wet alleen waar je in de app zelf niets hebt ingesteld. Wat je in de instellingen van een bedrijf hebt gekozen, komt eerst en gaat boven wat je testament over dat account zegt. Je testament komt daarna. Heb je geen van beide gedaan, dan beslissen de gebruiksvoorwaarden waarmee je bij het aanmelden akkoord ging.
Er is één voorwaarde. De instelling telt alleen als je hem op elk moment kunt wijzigen, zoals bij de contactpersoon die je op Facebook of Instagram kunt aanwijzen om op je profiel te letten.
Mag mijn familie mijn berichten lezen als ik er niet meer ben?
Volgens die Amerikaanse wet niet vanzelf. Wie na je dood je zaken afhandelt, kan een lijst opvragen van de mensen met wie je berichten uitwisselde, met hun adressen en de datum en tijd van elk bericht. Wat je werkelijk schreef, blijft dicht, tenzij je daar toestemming voor gaf of een rechter het beveelt.
Leg ze naast elkaar.
In Duitsland erfde een moeder de berichten van haar dochter zoals je brieven erft. In het Amerikaanse model krijgt wie je zaken afhandelt de enveloppen, en blijven de brieven dicht tenzij jij iets anders hebt bepaald.
Eén naam, vier instellingen
Hoe bepaal ik wat er met mijn accounts gebeurt?
Kies één persoon en zet die naam zelf in de instellingen, voordat iemand anders voor jou moet beslissen. Op Facebook en Instagram heet dat een contactpersoon voor accounts met herdenkingsstatus. Bij Google heet het Inactiviteitsvoorkeuren. Op een iPhone ga je naar Instellingen, tik je op je naam, dan op Inloggen en beveiliging en dan op Erfeniscontact.
Meer is de oefening niet: één persoon, vier instellingen. Schrijf die persoon daarna een paar regels over welke accounts je hebt, wat online mag blijven en wat weg mag.
Wat kan de persoon die ik kies eigenlijk doen?
Op Facebook kan je contactpersoon een vastgezet bericht bovenaan je profiel plaatsen, je profielfoto en omslagfoto veranderen en vragen je account te verwijderen. Op Instagram kan die je profielfoto veranderen en beheren op welke foto's je getagd bent. Inloggen of je berichten lezen kan op geen van beide.
Kan iemand mijn foto's en berichten krijgen?
Via Apple wel. Een erfeniscontact bij Apple kan toegang vragen tot je foto's, berichten, notities en bestanden, met je overlijdensakte en de toegangssleutel, een code die je aanmaakt als je diegene toevoegt. Gekochte muziek, films en boeken en je bewaarde wachtwoorden blijven buiten bereik. Facebook en Instagram bieden alleen een download van wat je deelde, als je dat hebt toegestaan.
En als ik bij Google niets regel?
Dan kan Google een persoonlijk account na twee jaar zonder gebruik verwijderen, inclusief Gmail, Drive en Google Foto's, na waarschuwingen naar het account en naar een eventueel herstel-e-mailadres. In Inactiviteitsvoorkeuren kies je hoe lang Google wacht, tot achttien maanden, en maximaal tien mensen die dan de gegevens krijgen die jij hebt aangewezen.
Wat dit met het uur te maken heeft
In Zuid-Korea, in de laatste dagen van mijn loopbaan als piloot, deed ik mee aan een seminar waarin mensen hun eigen dood naspelen. Daar schreef ik mijn eigen afscheidsbrief en lag ik in een kist met het deksel dicht. Zo'n brief schrijf je aan mensen die je zelf kiest. Een account heeft zo'n adres niet, tenzij jij het geeft, en zonder adres beslist een bedrijf wat de mensen die je achterlaat te zien krijgen. Het kostte me jaren om van die dag een uur te maken dat je thuis in je eentje doet: de Last Hour Experience. De vraag uit dit artikel die ik erin zou meenemen, is kort. Wiens naam zou jij opschrijven?
Vragen die mensen stellen. Eén van die mensen ben ik.
Kan iemand na mijn dood nog op mijn account posten?
Niet in jouw naam. Op een profiel met herdenkingsstatus kan niemand inloggen. Op Facebook kan je contactpersoon een vastgezet bericht plaatsen, bijvoorbeeld over de uitvaart, en je profielfoto en omslagfoto veranderen. Op Instagram kan een contactpersoon niets plaatsen of versturen in jouw naam.
Kan mijn familie niet gewoon met mijn wachtwoord inloggen?
Niet meer zodra het profiel een herdenkingsstatus heeft. Vanaf dan kan niemand inloggen, zoals een moeder in Duitsland merkte. Ook vóór die tijd zeggen de regels van Instagram al dat inloggen op het profiel van een ander altijd tegen hun beleid ingaat.
Wie kies ik als contactpersoon?
Iemand die jou waarschijnlijk overleeft en aan wie je je foto's toevertrouwt. Vraag het eerst, en vertel daarna waar de instellingen zitten. Voor je iPhone heeft diegene ook de toegangssleutel nodig, dus geef die of bewaar een afdruk bij je testament.
Kan ik mijn accounts ook laten verwijderen?
Ja, en dat kun je vooraf regelen. Facebook laat je kiezen voor definitief verwijderen in plaats van een contactpersoon, en op Instagram heet die optie Verwijderen na overlijden. Verwijderen kan niet worden teruggedraaid, en daarom raadt Instagram aan die keuze eerst met je dierbaren te bespreken.
Bronnen
Persbericht 115/2018 van het Bundesgerichtshof, de hoogste Duitse rechter in burgerlijke zaken en strafzaken, over de uitspraak van 12 juli 2018: het meisje van vijftien, de herdenkingsstatus waardoor haar moeder niet meer kon inloggen, en de vergelijking met dagboeken en persoonlijke brieven.
Het bericht van ABC News, de Australische publieke omroep, van 12 juli 2018: dat het om Facebook ging en om een metro-ongeluk in Berlijn.
Persbericht 119/2020 van hetzelfde hof, over de beslissing van 27 augustus 2020: de usb-stick met een pdf-bestand van meer dan 14.000 pagina's, en het oordeel dat de moeder door het account moet kunnen bladeren zoals haar dochter dat kon.
De Revised Uniform Fiduciary Access to Digital Assets Act uit 2015, de modelwet van de Uniform Law Commission over wie na iemands dood diens accounts mag openen. Artikel 4 legt de volgorde vast. Artikel 7 en 8 scheiden de lijst van mensen met wie je schreef van wat je schreef.
De hulppagina van Facebook over contactpersonen, en de hulppagina's van Instagram over profielen met herdenkingsstatus, over het melden van een overleden persoon en over contactpersonen, allemaal gelezen op 24 september 2026.
Making It Easier to Honor a Loved One on Facebook After They Pass Away, Engels voor: het makkelijker maken om een dierbare op Facebook te herdenken. Van Sheryl Sandberg, op de nieuwssite van Facebook op 9 april 2019: de 30 miljoen mensen per maand.
De hulppagina van Google over het beleid voor inactieve accounts en die over Inactiviteitsvoorkeuren, en de aankondiging Updating our inactive account policies (Engels voor: we passen ons beleid voor inactieve accounts aan) van Google van 16 mei 2023.
De ondersteuningspagina van Apple over het toevoegen van een erfeniscontact.
Het beeld met de negen logo's is uit mijn eigen ideeënmap.