Ik kwam die herinnering tegen in een krantencolumn van psycholoog René Diekstra. Hij was zelf die jongen.
Wat je mist als het even niet kan
Waarom waardeer je gezondheid vaak pas als je ziek bent?
Als je gezond bent, ben je bezig met wat je gaat doen. Waar je naartoe fietst, wat je gaat eten, wie je straks ziet. Word je ziek en lukt dat niet meer, dan merk je hoeveel ervoor nodig was. Je vergelijkt vandaag met een gewone dag waarop je er nog niet over nadacht.
Zo lees ik Diekstra's herinnering. Gezondheid wordt concreet zodra je kunt zeggen wat je mist. Je bed uit kunnen. Zelf boodschappen doen. Eten zonder misselijk te worden. Een gesprek tot het einde kunnen volgen.
Dat hoeft dus niet pas achteraf. Zijn huisarts sprak hem aan toen hij aan het opknappen was. Er viel weer iets te genieten.

Weer beter, en dan?
Waarom blijft die waardering na herstel niet vanzelf?
Diekstra vertelt dat hij als jongere wekenlang hevig ziek was geweest en vreselijk had moeten overgeven. In de jaren daarna herhaalde Diekstra die ene zin van de huisarts voor zichzelf.
Maar terugkijkend vond hij dat hij dat nog altijd te weinig deed. Ook op momenten waarop hij besefte dat zijn gezondheid tijdelijk was.
In Diekstra's verhaal zie je het verschil tussen een advies onthouden en ernaar leven. Hij beschrijft zijn eigen ervaring, dus hoeveel mensen het zo vergaat, weten we uit deze column niet.
Ik zou de vraag kleiner maken. Als je zegt dat je blij bent dat je weer beter bent, wat ben je dan weer gaan doen? Heb je tijd gemaakt voor het eten, het bezoek, de middag buiten waar je naar verlangde toen het niet ging?
Een gewone middag is ook iets
Hoe geniet je van gezondheid zonder eerst ziek te worden?
Kies iets waar je vandaag dankzij je gezondheid plezier aan kunt beleven. Dat kan een maaltijd zijn die weer smaakt nadat je misselijk bent geweest. Of een tijdje aan het water zitten als je lang binnen hebt gezeten. Iets waar je zin in hebt, binnen wat er voor jou mogelijk is.
Wat zou je kiezen als je er na afloop niets van kon laten zien? Geen bijgehouden afstand, geen doel bereikt, geen foto om te delen. Gewoon iets wat je graag doet.
Van zo'n lunch hoeft niemand iets bijzonders te maken. Je hebt gegeten, het was lekker en je hebt de middag nog.

Kun je van het leven genieten als je ziek blijft?
Ja. Je hoeft uit ziekte geen les te halen. Wat er wel mogelijk is, mag fijn zijn terwijl je mist wat niet meer lukt. Dat kan allebei op dezelfde middag.
Onderzoekers in de Amerikaanse staat Michigan vergeleken in 2005 49 mensen bij wie een apparaat het bloed schoonmaakte omdat hun nieren niet meer werkten met 49 gezonde mensen. Iedereen droeg een week een apparaatje dat overdag piepte. Dan tikten ze in hoe ze zich vlak daarvoor voelden. Gemiddeld vonden de onderzoekers geen duidelijk verschil in stemming. Het waren vrijwilligers die al behandeld werden. Dit zegt dus niet hoe iedere ziekte of de eerste dagen daarvan verlopen.
Wat ik zou meenemen in het uur
In de Last Hour Experience, het begeleide uur dat ik maakte, ben je alleen met een koptelefoon op en beleef je in gedachten jouw laatste uur. Bij dit onderwerp zou ik mezelf één vraag stellen: wat vind ik nog gewoon omdat het nog kan? Misschien is het die lunch. Het advies van de huisarts kun je opvolgen terwijl er nog een middag voor je ligt.
Vragen die mensen stellen. Eén van die mensen ben ik.
Ben ik ondankbaar als ik nauwelijks bij mijn gezondheid stilsta?
Ik zou daar geen oordeel over je karakter van maken. Psycholoog René Diekstra schrijft dat hij ook na zijn ziekte te weinig deed met het advies om van zijn gezondheid te genieten. Je kunt weten dat iets waardevol is en er in het dagelijks leven toch weinig aandacht aan geven.
Moet je dankbaar zijn dat je ziek bent geworden?
Nee. Je mag wensen dat het nooit was gebeurd. Genieten van eten dat weer smaakt, verplicht je niet om blij te zijn met de ziekte waardoor dat een tijd niet lukte. Het gaat hier om wat je nu kunt beleven, zonder dat je een positief oordeel hoeft te geven over wat je is overkomen.
Bronnen
Diekstra's herinnering aan zijn huisarts, online verschenen bij De Gooi- en Eemlander, een regionale krant. Ik kwam de gedrukte column tegen, met de titel Je verzoenen met je ziekte. In het slot beschrijft hij zijn eigen jeugd, het herstel en hoe weinig hij het advies later nog toepaste.
Het onderzoek naar dagelijkse stemming uit 2005, verschenen in een Amerikaans wetenschappelijk tijdschrift over psychologie.